Đủ điều kiện không có nghĩa là chắc chắn vượt qua

Trong vài năm hành nghề di trú hồ sơ định cư Mỹ, mình đã chứng kiến hàng trăm hồ sơ EB-1A và NIW. Có một hiện trạng ngày càng nhức nhối: ứng viên bám sát từng danh mục của USCIS, chuẩn bị tài liệu ngăn nắp từng mục, nhưng kết quả đơn I-140 gửi về vẫn là từ chối.

Câu hỏi mình nghe nhiều nhất là: “Mình thiếu tiêu chí nào? Dựa vào đâu mà họ đánh trượt?”

Câu trả lời không nằm ở số lượng tiêu chí bạn đáp ứng. Nó nằm ở một bộ quy tắc mà USCIS đang âm thầm áp dụng từ hai năm nay, và phần lớn người nộp đơn vẫn chưa biết đến.

Lấy một ví dụ thực tế để thấy rõ tiêu chuẩn thẩm định EB-1A hiện nay

Thử hình dung trường hợp này: một chuyên gia trong lĩnh vực chuyển đổi số dược phẩm và y tế, hơn 20 năm kinh nghiệm, từng tham gia xây dựng chiến lược số cho nhiều đơn vị hàng đầu trong khu vực. Hồ sơ được chuẩn bị kỹ lưỡng, tài liệu đầy đủ theo đúng danh mục USCIS yêu cầu.

Kết quả trả về: từ chối.

Bước 1 – USCIS công nhận 6 tiêu chí EB-1A

Nhân viên thụ lý xác nhận ứng viên đạt 6 trong 10 tiêu chí, bao gồm:

• Giải thưởng chuyên ngành
• Thành viên hiệp hội uy tín
• Truyền thông đưa tin
• Vai trò giám khảo
• Đóng góp nguyên bản có giá trị
• Vị trí lãnh đạo quan trọng

Nếu là vài năm trước, 6 tiêu chí gần như đồng nghĩa với “qua vòng”. Thế nhưng đến bước thứ hai, mọi thứ đảo ngược hoàn toàn.

Bước 2 — “Cân trọng tổng thể” (Final Merits Determination): cửa ải thực sự

Nhân viên thụ lý kết luận thẳng thắn: Những thành tựu này về cơ bản chỉ gói gọn tầm ảnh hưởng trong nước. Khi đặt lên sàn quốc tế, chúng không tạo ra đủ tiếng vang.

Hồ sơ bị từ chối vì chưa chứng minh được ứng viên thuộc “nhóm nhỏ những cá nhân xuất sắc hàng đầu trong ngành“ theo nghĩa toàn cầu.

Đây là điều mình muốn nói thẳng với bất kỳ ai đang chuẩn bị hồ sơ EB-1A hoặc NIW: USCIS không chấp nhận những hồ sơ “trông có vẻ kiệt xuất”. Họ cần bạn thực sự là người nổi bật nhất trong phạm vi quốc tế.

Xu hướng lớn: Tư duy thẩm định EB-1A đang chuyển từ “đếm số lượng” sang “cân trọng lượng”

Ví dụ trên không phải ngoại lệ. Bất kỳ ai theo sát USCIS hai năm qua đều nhận ra: cục diện đã thay đổi hoàn toàn.

Gốc rễ nằm ở “Phương pháp hai bước” được xác lập bởi tiền lệ Kazarian.

Phương pháp hai bước Kazarian – hiểu đúng để không sai chiến lược

Bước 1 — Định tính (Threshold): Kiểm tra hồ sơ có gom đủ ít nhất 3 trong 10 tiêu chí không. Đây là bước hình thức, đa số ứng viên đều qua được.

Bước 2 — Cân trọng tổng thể (Final Merits Determination): Đây mới là nơi quyết định tất cả. Dù bạn gom đủ 5 hay 6 tiêu chí, nhân viên di trú vẫn mổ xẻ toàn bộ bằng chứng và đặt câu hỏi:

Bạn có thực sự sở hữu danh tiếng quốc gia hoặc quốc tế bền vững không?
Bạn có thể tự tin tuyên bố “Tôi thuộc nhóm đứng đầu số ít trong lĩnh vực” không?

Hai năm qua, USCIS dồn toàn lực vào bước thứ hai này. Nhiều hồ sơ thất bại không phải vì thiếu bằng chứng mà vì bằng chứng quá mỏng: trọng lượng nhẹ, ảnh hưởng vụn vặt, địa bàn hẹp.

Mình hay dùng hình ảnh này với mọi người: Bạn dọn ra một mâm cỗ đầy, món nào ăn cũng “được”, nhưng không có món nào khiến người ta vỗ bàn khen hay. Đó chính xác là điều USCIS đang từ chối.

Số liệu thực tế: Tỷ lệ phê duyệt EB-1A và NIW năm 2025 đang đi về đâu?

Dữ liệu từ USCIS trong năm tài chính 2025 ghi nhận những con số đáng lo ngại:

Để so sánh: giai đoạn 2014–2016, tỷ lệ phê duyệt EB-1A đạt gần 87%; giai đoạn 2017–2020 vẫn giữ 80%. Còn hiện nay, xác suất nhận RFE (Request for Evidence – yêu cầu bổ sung hồ sơ) lên tới 40–50%.

RFE không còn là ngoại lệ. Trong thực tế hành nghề hiện nay, nhận RFE gần như đã trở thành “tiêu chuẩn kèm theo” của hầu hết hồ sơ EB-1A/NIW.

Nhưng không phải là hết cơ hội. Thời “vào cửa dễ” đã qua, song nếu hồ sơ vững và lập luận trúng vào nhu cầu cốt lõi của Mỹ, bạn vẫn có thể vượt qua ngưỡng mới này. Điều quan trọng nhất: đừng lấy việc “đáp ứng bề mặt” làm bùa hộ mệnh.

Diễn biến pháp lý mới nhất: Tòa án đã lên tiếng, nhưng tiêu chuẩn vẫn chưa thay đổi

Không phải không có ai thách thức cách USCIS áp dụng “Cân trọng tổng thể”. Đầu năm nay, trong vụ Mukherji v. Miller, tòa án địa phương liên bang phán quyết rằng cách áp dụng này là “bất hợp pháp và độc đoán” – và lật ngược quyết định từ chối. Nghe có vẻ là tin vui. Nhưng đây chỉ là phán quyết của một tòa địa phương, không có hiệu lực trên toàn nước Mỹ. USCIS gần như chắc chắn sẽ kháng cáo. Vì vậy trong tương lai gần, tiêu chuẩn thẩm định EB-1A vẫn sẽ duy trì ở mức khắt khe như hiện tại.

Phải làm gì? 5 điều một luật sư di trú thực thụ phải làm cho hồ sơ của bạn

Trong bối cảnh này, dù điều kiện có cứng đến đâu, nếu không biết cách “dịch thuật” thành tích cho nhân viên USCIS hiểu, kết quả vẫn có thể là từ chối. Dưới đây là 5 điều một đội ngũ chuyên nghiệp thực sự phải làm:

1. Đánh giá thẳng thắn trước khi nộp

Không phải mọi hồ sơ đều sẵn sàng. Bước đầu tiên là nhìn thẳng vào tài liệu và hỏi: Hồ sơ này có chịu được ánh mắt khắt khe của nhân viên thụ lý không? Tự đánh giá không có giá trị, chỉ bằng chứng trên giấy tờ mới có tiếng nói với USCIS.

2. Khai thác triệt để bằng chứng “ảnh hưởng quốc tế”

Đây là điểm dễ bị từ chối nhất trong hồ sơ EB-1A của người Việt. Nhiều chuyên gia có đủ thành tích trong nước nhưng chưa biết cách đóng khung chúng theo ngôn ngữ quốc tế. Công việc là tìm ra những điểm sáng có thể chứng minh tầm ảnh hưởng vượt ra ngoài biên giới.

3. Viết văn bản biện hộ pháp lý, không phải liệt kê CV

Một cover letter chỉ liệt kê thành tựu từng dòng là chưa đủ. Văn bản phải lấy tiền lệ Kazarian làm nền tảng, lấy chính sách USCIS mới nhất làm căn cứ, mỗi đoạn lập luận phải bám chắc vào hồ sơ cụ thể của người nộp đơn.

4. Chuẩn bị sẵn phương án ứng phó RFE

Với tỷ lệ RFE 40 – 50% hiện nay, việc nhận RFE không phải thất bại; nhưng phản hồi sai sẽ dẫn đến từ chối. Cần biết chính xác nhân viên di trú đang hỏi gì, cần bằng chứng gì, và trình bày thế nào để thuyết phục.

5. Cập nhật chính sách liên tục

Chỉ dẫn chính sách USCIS, biên bản thẩm định và tiền lệ tòa án thay đổi thường xuyên. Chiến lược hồ sơ phải điều chỉnh theo, bài viết này sẽ được cập nhật khi có thay đổi đáng kể.

Kết luận

Ví dụ ở đầu bài là minh chứng rõ nhất: 6 tiêu chí được công nhận, hồ sơ chuẩn bị kỹ lưỡng, nhưng vẫn bị loại vì “tính xuất chúng tổng thể” chưa đủ tầm quốc tế.

Hồ sơ EB-1A và NIW bị từ chối phần lớn không phải do thiếu thành tích. Mà do thiếu người biết cách trình bày, lập luận và bảo vệ thành tích đó trước tiêu chuẩn hiện tại của USCIS.

Nếu bạn đang cân nhắc nộp đơn EB-1A hoặc NIW, hoặc vừa nhận RFE và chưa biết xử lý thế nào, hãy liên hệ để được đánh giá hồ sơ từ Khải Di Trú.

Bài viết được biên soạn bởi luật sư di trú Mỹ với kinh nghiệm chuyên sâu về diện EB-1A và NIW. Nội dung mang tính thông tin chung, không thay thế tư vấn pháp lý cụ thể cho từng trường hợp.