Ngày 21/5, Bộ An ninh Nội địa (DHS) và Cục Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) đột ngột ban hành thông cáo báo chí chính thức kèm bản ghi nhớ chính sách mới (Policy Memo). Quy định mới này tuyên bố thắt chặt các tiêu chuẩn đối với diện I-485 (chuyển đổi tình trạng sang thẻ xanh trong nước). Điều này đồng nghĩa với việc phương thức nộp đơn đồng thời EB5 vốn rất được ưa chuộng hiện nay đang phải đối mặt với những rủi ro pháp lý lớn chưa từng có.

Lưu ý quan trọng từ Khải Di Trú: Các chi tiết thực thi cụ thể và mức độ áp dụng thực tế của chính sách này hiện vẫn chưa rõ ràng. Cần chờ thêm phân tích chuyên sâu và phản hồi thực tế từ các luật sư di trú cũng như hiệp hội ngành nghề. Những phân tích và đề xuất dưới đây dựa trên thông tin công khai mới nhất hiện có.

I. Thay Đổi Cốt Lõi Về Xét Duyệt I-485 Và Tác Động Đến Diện EB-5

Để hiểu vì sao lộ trình nộp đơn đồng thời EB5 gặp khó khăn, nhà đầu tư cần nắm rõ bản chất của sự thay đổi chính sách lần này từ USCIS:

• I-485 không phải quyền pháp định; đây là ân huệ hành chính: Dù người nộp đơn đáp ứng đầy đủ tất cả điều kiện, USCIS không có nghĩa vụ bắt buộc phải phê duyệt. Việc được chấp thuận hoàn toàn thuộc quyền tùy ý hành chính của chính phủ, không phải quyền lợi đương nhiên của người nước ngoài.
• Chuyển đổi tình trạng song song chỉ dành cho “hoàn cảnh cực kỳ đặc biệt”: USCIS tuyên bố rõ, đơn I-485 chỉ được xem xét trong “extremely extraordinary circumstances” và phải đánh giá nghiêm ngặt theo từng trường hợp cụ thể (case-by-case). Mục đích lập pháp ban đầu của diện này không phải để thay thế quy trình xin thị thực định cư thông thường tại lãnh sự quán.
• Thị thực không định cư không còn là “lối đi tắt cửa sau” để lấy thẻ xanh: Các loại thị thực F-1, B1/B2, H1B, L1… được cấp với mục đích “lưu trú ngắn hạn”. Việc cố tình dùng các visa này để ở lại Mỹ rồi tiến hành nộp đơn đồng thời EB5 (nộp song song đơn I-526 và I-485) sẽ bị coi là đi ngược lại mục đích cấp thị thực ban đầu.
• Người quá hạn lưu trú bắt buộc phải đi theo quy trình lãnh sự: Hồ sơ có lịch sử quá hạn lưu trú gần như không thể được phê duyệt I-485 tại Mỹ. Quy trình Consular Processing tại ngoài lãnh thổ Mỹ là con đường duy nhất khả thi cho nhóm này.

II. Những Ai Nên Cẩn Trọng Khi Muốn Nộp Đơn Đồng Thời EB5 Trong Nước?

Nếu anh chị thuộc các trường hợp sau đây, việc cố gắng ở lại Mỹ để nộp đơn đồng thời EB5 cùng với form I-485 sẽ tiềm ẩn nguy cơ bị bác đơn rất cao:

1. Vượt biên hoặc không có hồ sơ nhập cảnh hợp pháp (không có lệnh parole): Gần như chắc chắn bị tước tư cách nộp I-485.
2. Quá hạn thị thực, làm việc bất hợp pháp: Phần lớn các trường hợp này bị điều luật 245(c) trực tiếp cấm chuyển đổi trạng thái cư trú.
3. Nhập cảnh sai mục đích: Nhập cảnh bằng thị thực không định cư nhưng không rời Mỹ sau khi mục đích lưu trú kết thúc mà ở lại để nộp song song EB-5. Đây là yếu tố tiêu cực lớn trong quá trình xét duyệt tùy ý của nhân viên USCIS.
4. Chỉ dựa vào thị thực có ý định kép (H1B, L1) để duy trì tình trạng: Dù không vi phạm quy định, nhưng nó không còn đủ để tự động được duyệt I-485 như trước. USCIS vẫn sẽ đánh giá toàn diện và khắt khe hồ sơ của anh chị.

III. Phân Tích Rủi Ro Lớn Khi Nộp Đơn Đồng Thời EB5 Thời Điểm Này

Trước đây, phương thức nộp đơn đồng thời EB5 (nộp song song I-526/I-526E và I-485 để vừa đầu tư vừa được ở lại Mỹ làm việc, học tập hợp pháp) là “vũ khí tối thượng” của các nhà đầu tư. Tuy nhiên, chính sách mới đã làm thay đổi hoàn toàn cuộc chơi:

• Biên độ xét duyệt bị thắt chặt toàn diện: Đáp ứng điều kiện cứng của diện EB-5 chỉ là ngưỡng cơ bản. Đặc biệt, hầu hết các quyết định từ chối dựa trên quyền tùy ý này của USCIS sẽ không thể bị xem xét lại về mặt pháp lý (judicial review), khiến nhà đầu tư rất khó bảo vệ quyền lợi tại tòa án nếu chẳng may bị bác đơn.
• Nghĩa vụ chứng minh tăng nặng đáng kể: Tài liệu chứng minh tài chính hay nguồn tiền EB-5 thông thường sẽ không còn đủ. Để có cơ hội được duyệt I-485 trong nước khi nộp đơn đồng thời EB5, người nộp đơn cần chủ động chuẩn bị thêm tài liệu về nhân đạo, quan hệ gia đình, nghề nghiệp và đóng góp xã hội nhằm chứng minh mình thuộc “trường hợp đặc biệt”.
• Lịch sử cư trú bị soi xét kỹ hơn: Bất kỳ sự đứt gãy hay quá hạn lưu trú ngắn hạn nào trong quá khứ đều có khả năng trở thành điểm trừ chí mạng cho hồ sơ của anh chị.

IV. Giải Pháp Ứng Phó An Toàn Cho Nhà Đầu Tư EB-5

Trước làn sóng siết chặt này từ Bộ An ninh Nội địa Mỹ, Khai Di Tru khuyến nghị anh chị nên chủ động lựa chọn phương án an toàn tùy theo tình trạng hiện tại của bản thân:

1. Đối với nhà đầu tư đang ở NGOÀI nước Mỹ

Nên ưu tiên hoạch định lộ trình phỏng vấn tại Lãnh sự quán (Consular Processing). Hãy lựa chọn các dự án EB-5 thuộc diện hạn ngạch dự trữ (nông nghiệp, thất nghiệp cao) không bị tồn đọng hồ sơ (visa backlog) để đi thẳng qua quy trình lãnh sự. Đây hiện là lộ trình an toàn và chính thống nhất, né hoàn toàn rủi ro của việc nộp đơn đồng thời EB5 trong nước.

2. Đối với nhà đầu tư đang ở TRONG nước Mỹ

Cần lập tức đánh giá lại thời hạn hiệu lực của thị thực hiện tại và rủi ro khi rời cảnh. Anh chị phải chuẩn bị sẵn phương án dự phòng trong thời gian thị thực còn hạn, tuyệt đối tránh để rơi vào tình trạng quá hạn cư trú.

3. Trường hợp bất khả kháng không thể rời Mỹ

Nếu bắt buộc phải chọn giải pháp nộp đơn đồng thời EB5, hãy liên hệ ngay với luật sư di trú uy tín để xây dựng bộ hồ sơ chứng minh lý do nhân đạo hoặc hoàn cảnh cực kỳ đặc biệt một cách chặt xe nhất. Lần điều chỉnh chính sách này đánh dấu bước siết chặt đáng kể của USCIS đối với việc chuyển đổi tình trạng trong nước. Tuy nhiên, các chi tiết thực thi ở cấp độ thực tế vẫn cần theo dõi sát sao.